مشخصات سنسور EE-SX1105
معرفی سنسور EE-SX1105 (اپتو کانتر / فتواینترراپتر شیاردار)
سنسور EE-SX1105 یک اپتو کانتر شیاردار (Photo Interrupter) کوچک و دقیق است که برای تشخیص عبور اجسام، شمارش پالس، اندازهگیری سرعت و موقعیت استفاده میشود. این سنسور از یک فرستنده مادون قرمز و یک گیرنده فوتوترانزیستوری تشکیل شده که روبهروی هم و درون یک بدنه U شکل قرار گرفتهاند. هر جسم نازکی که از داخل شیار این سنسور عبور کند، پرتو نوری را قطع کرده و باعث تغییر وضعیت خروجی میشود؛ به همین دلیل EE-SX1105 انتخابی ایدهآل برای ساخت انکودر ساده، شمارنده دور موتور، تشخیص حضور قطعه روی نوار نقاله و انواع پروژههای رباتیک و صنعتی است.
ساختار و ابعاد فیزیکی سنسور
بدنه سنسور EE-SX1105 از جنس پلاستیک مقاوم ساخته شده و طراحی آن به صورت U شکل است تا قطعه یا دیسک انکودر از میان شیار عبور کند.
ابعاد تقریبی قسمت شیار داخلی که اغلب برای کاربر مهم است، به صورت زیر است:
- طول شیار: حدود ۵ میلیمتر
- عرض شیار: حدود ۳ میلیمتر
- ارتفاع شیار: حدود ۳ میلیمتر
این ابعاد باعث میشود بتوانید به راحتی انواع دیسکهای کاغذی، پلاستیکی یا فلزی با شیارهای باریک و حتی پرههای پلاستیکی سبک را در داخل سنسور حرکت دهید و پالس نوری تولید کنید. چهار پایه فلزی در پایین سنسور قرار دارد که دو پایه مربوط به LED مادون قرمز و دو پایه دیگر مربوط به فوتوترانزیستور گیرنده است.
نحوه عملکرد اپتو کانتر EE-SX1105
در حالت عادی، وقتی هیچ جسمی درون شیار قرار ندارد، نور مادون قرمز از فرستنده به گیرنده میرسد و در نتیجه خروجی سنسور در یک حالت پایدار (معمولاً هدایت) قرار میگیرد. به محض اینکه یک تیغه یا شیار از وسط سنسور عبور میکند، مسیر نور قطع شده و وضعیت خروجی تغییر میکند. با خواندن این تغییر وضعیت به شکل سیگنال دیجیتال میتوان تعداد عبورها را شمارش کرد یا سرعت حرکت جسم را اندازهگیری نمود.
این سنسور در بسیاری از بردهای انکودر، پرینترها، فکسها، دستگاههای ATM و سیستمهای کنترل موقعیت به کار میرود. در پروژههای آموزشی و DIY نیز موتورهای DC و گیربکسدار با نصب یک دیسک سوراخدار روی محور و قرار دادن سنسور در کنار آن، به سادگی به انکودر چرخشی تبدیل میشوند
.
پایهها و اتصالات سنسور EE-SX1105
مدلهای مختلف فتواینترراپتر ممکن است پایهبندی متفاوتی داشته باشند، اما به طور معمول در EE-SX1105 چهار پایه به شکل زیر استفاده میشود:
- دو پایه LED فرستنده (آند و کاتد)
- دو پایه فوتوترانزیستور گیرنده (کلکتور و امیتر)
در هنگام راهاندازی باید حتماً دیتاشیت قطعه را بررسی کنید تا پایهها را درست تشخیص دهید. معمولاً یک مقاومت سری برای LED مادون قرمز لازم است تا جریان آن در محدوده مجاز (مثلاً ۲۰ میلیآمپر) قرار بگیرد. خروجی فوتوترانزیستور نیز به صورت کلکتور باز (Open Collector) استفاده میشود و با یک مقاومت Pull-up به تغذیه وصل میگردد تا سیگنال دیجیتال ۰ و ۱ منطقی در اختیار میکروکنترلر قرار گیرد.
ولتاژ کاری و شرایط الکتریکی
از آنجا که در سمت فرستنده یک LED مادون قرمز قرار دارد، ولتاژ مستقیم آن حدود ۱.۲ تا ۱.۴ ولت است. شما میتوانید این LED را با تغذیه ۳٫۳ ولت یا ۵ ولت راهاندازی کنید، البته حتماً باید از مقاومت محدودکننده جریان استفاده شود. مقدار مقاومت به ولتاژ تغذیه، جریان مطلوب و مشخصات دقیق دیتاشیت بستگی دارد، اما برای استفاده معمول با تغذیه ۵ ولت میتوان از مقادیر حدود ۱۸۰ تا ۲۲۰ اهم شروع کرد.
سمت گیرنده نیز معمولاً میتواند تا چند ده ولت را روی کلکتور تحمل کند، اما در پروژههای الکترونیک و آردوینو، اغلب از ۳٫۳ یا ۵ ولت استفاده میشود تا سازگار با سطح منطقی میکروکنترلر باشد.
کاربردهای رایج سنسور EE-SX1105
به دلیل اندازه کوچک، سرعت پاسخگویی بالا و قیمت مناسب، سنسور EE-SX1105 در کاربردهای متنوعی مورد استفاده قرار میگیرد:
-
انکودر ساده برای موتورهای DC و گیربکسی
با نصب یک دیسک سوراخدار روی محور موتور و قرار دادن اپتو کانتر در مقابل این دیسک، میتوانید تعداد پالسها را شمارش کرده و سرعت یا زاویه چرخش موتور را اندازهگیری کنید. این روش در رباتهای مسیریاب، ربات فوتبالیست، پرینتر سهبعدی و CNC بسیار رایج است.
-
شمارنده قطعه روی نوار نقاله
در خطوط تولید کوچک، قرار دادن تیغهای کوچک روی هر قطعه و عبور آن از میان شیار سنسور، امکان شمارش دقیق تعداد قطعات عبوری را فراهم میکند.
-
تشخیص عبور کاغذ در پرینتر و دستگاه کپی
بسیاری از پرینترها و دستگاههای اداری برای تشخیص وجود کاغذ، گیرکردن کاغذ یا انتهای مسیر از فتواینترراپترهایی مشابه EE-SX1105 استفاده میکنند.
-
استفاده در پروژههای آموزشی آردوینو و رزبریپای
این سنسور به دلیل سادگی و خروجی دیجیتال، گزینهای عالی برای آموزش مفاهیم شمارش پالس، وقفههای سختافزاری (Interrupt) و کنترل حلقه بسته موتور است.
-
تشخیص موقعیت مکانیکی
در برخی سازههای مکانیکی، حرکت یک اهرم یا شفت از میان سنسور انجام میشود تا موقعیت باز یا بسته بودن یک قطعه مشخص شود؛ برای مثال، در دربهای اتوماتیک یا مکانیزمهای حفاظتی.
مزایا و ویژگیهای کلیدی EE-SX1105
- دقت بالا در تشخیص قطع و وصل نور
- ابعاد کوچک و نصب آسان در فضاهای محدود
- سرعت پاسخگویی مناسب برای شمارش دورهای بالا
- قابلیت استفاده با انواع میکروکنترلرها (Arduino, AVR, PIC, STM32, Raspberry Pi)
- ایزولاسیون نوری بین فرستنده و گیرنده که باعث کاهش نویز و ایمنی بیشتر میشود.
- قیمت اقتصادی در مقایسه با ماژولهای آماده انکودر و سنسورهای صنعتی.
نکات طراحی و استفاده بهتر از سنسور EE-SX1105
برای عملکرد پایدار و طول عمر بیشتر سنسور EE-SX1105، رعایت چند نکته طراحی ضروری است:
- حتماً محدوده جریان مجاز LED را طبق دیتاشیت رعایت کنید. جریان بیش از حد باعث کاهش طول عمر سنسور میشود.
- از یک مقاومت Pull-up مناسب روی خروجی فوتوترانزیستور استفاده کنید تا شکل موج خروجی تمیزتری دریافت کنید.
- در محیطهای صنعتی که نویز الکترومغناطیسی بالاست، بهتر است سیمهای خروجی سنسور را کوتاه نگه داشته و در صورت امکان از کابل شیلددار استفاده کنید.
- قرار دادن یک خازن دیکاپلینگ کوچک (مثلاً ۰٫۱ میکروفاراد) نزدیک به سنسور میتواند به کاهش نویز و پایداری تغذیه کمک کند.
- اگر از دیسک انکودر استفاده میکنید، سعی کنید شیارها یا سوراخها روشن و تیره با لبههای تیز طراحی شوند تا سنسور تغییر وضعیت واضحتری داشته باشد.
EE-SX1105 Slot Type Opto Counter
The EE-SX1105 is a compact and reliable slot‑type optical sensor designed for object detection, pulse counting and simple encoder applications. Inside the U‑shaped plastic housing, an infrared LED and a phototransistor are placed face to face. When a thin object or slotted disk passes through the gap, the light beam is interrupted and the output of the sensor changes state, providing a clean digital pulse.
Typical uses of the EE-SX1105 include:
-
Simple rotary encoders for DC and geared motors
-
Speed and position measurement in robotics and CNC machines
-
Part counting on conveyor belts and small production lines
-
Paper detection in printers, copiers and office equipment
-
General purpose object detection with microcontrollers such as Arduino, AVR, PIC, STM32 and Raspberry Pi
The sensor has four pins: two for the IR LED (anode and cathode) and two for the phototransistor (collector and emitter). A series resistor is required for the LED, and the output is usually used as an open‑collector with a pull‑up resistor to 3.3 V or 5 V logic.
With its small size, fast response and low cost, the EE‑SX1105 is an excellent choice for students, hobbyists and engineers who need a precise and easy‑to‑use optical interrupter for their projects.
دیدگاه ها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.